"Książka Jesusa Huerty de Soto to lektura obowiązkowa dla każdego, kto zastanawia się nad przyszłością gospodarki (a dziś, w czasie kryzysu, trudno o tym nie myśleć). Nie ulega wątpliwości, że powinni ją przeczytać studenci ekonomii. Gdybym był księdzem, to ksiązkę de Soto zadawałbym do czytania jako pokutę za grzechy wszystkim keynsistom. Byłaby to bardzo łagodna pokuta, bo połączona z przyjemnością, jaką daje lektura tego fascynującego dzieła"
Prof. Witold Kwaśnicki
O książce
Według dr. Jörga Guido Hülsmanna jest to najważniejsza książka na temat pieniądza i bankowości od 1912 roku, czyli od wydania książki Misesa Theorie des Geldes und der Umlaufsmittel, która całkowicie zrewolucjonizowała podejście ekonomistów do tych zagadnień.
" Jesus Huerta de Soto rozwija w swojej pracy tradycję szkoły austriackiej najbardziej wolnorynkowego kierunku we współczesnej ekonomii. Jego przedstawicielami byli tacy wybitni badacze jak Eugen von Bohm-Bawerk, Carl Menger, Ludwig von Mises i Friedrich A. Hayek, a prekursorami w niektórych zakresach szesnastowieczni hiszpańscy uczeni z Salamanki i wybitny szkocki filozof Dawid I lunie. Autor omawia węzłowe zagadnienia pieniądza, bankowości, kapitału i kryzysów finansowych w powiązaniu z rozległą analiza historii instytucji i procesów gospodarczych oraz myśli ekonomicznej. We wszystkich tych dziedzinach de Soto wykazuje się wielka, erudycją a jednocześnie umiejętnością przejrzystego przedstawiania skomplikowanych problemów. Choć nie każdy się zgodzi z jego propozycjami, to każdy, kogo interesują podstawowe kwestie społeczeństwa, gospodarki i pieniądza, powinien się zapoznać z książka Jesusa Iluerty de Soto.
"
Prof. Leszek Balcerowicz
Wydawca: Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa
Tłumaczenie: Grzegorz Łuczkiewicz
Data wydania: kwiecień 2009
Liczba stron: 680
Rodzaj oprawy: twarda
Indeks nazwisk, skorowidz rzeczowy, bibliografia
Spis treści
Przedmowa do wydania polskiego
Przedmowa do wydania amerykańskiego
Przedmowa do drugiego wydania hiszpańskiego Wprowadzenie
ROZDZIAŁ I. PRAWNY CHARAKTER NIEPRAWIDŁOWEGO DEPOZYTU PIENIĘŻNEGO
1. Podstawowe definicje: kontrakty pożyczki (mutuum) i użyczenia (commodatum) a kontrakt przechowania
Kontrakt commodatum
Kontrakt mutuum
Kontrakt przechowania (depozytowy)
Depozyt dóbr określonych co do gatunku (kontrakt depozytu "nieprawidłowego")
2. Społeczna i gospodarcza rola depozytu nieprawidłowegoPodstawowa cecha pieniężnego depozytu nieprawidłowego
Konsekwencje niespełnienia podstawowego zobowiązania zawartego w umowie depozytu nieprawidłowego
Orzeczenia sądowe, w których odwoływano się do podstawowych zasad prawnych dotyczących pieniężnego depozytu nieprawidłowego (wymogu stuprocentowych rezerw)
3. Podstawowe różnice między kontraktem pieniężnego depozytu nieprawidłowego a kontraktem pożyczki pieniężnej
Zakres przeniesienia praw własności w każdym kontrakcie
Podstawowe różnice ekonomiczne między obydwoma typami kontraktów
Podstawowe różnice prawne między obydwoma kontraktami
4. Odkrycie przez znawców prawa rzymskiego ogólnych zasad dotyczących pieniężnego depozytu nieprawidłowego
Menger, Hayek i Leoni o kształtowaniu się tradycyjnych zasad prawodawstwa
Podstawowe różnice między zasadniczo odmiennymi rodzajami kontraktów
Jurysprudencja rzymska
Depozyt nieprawidłowy w prawie rzymskim
ROZDZIAŁ II. HISTORYCZNE PRZYKŁADY NARUSZANIA ZASAD PRAWNYCH REGULUJĄCYCH UMOWĘ NIEPRAWIDŁOWEGO DEPOZYTU PIENIĘŻNEGO
1. Wprowadzenie
2. Bankowość w Grecji i Rzymie
Trapezitei, czyli greccy bankierzy Bankowość w świecie helleńskim Bankowość w Rzymie
Bankructwo chrześcijańskiego banku Kaliksta Societates argentariae
3. Bankierzy w późnym średniowieczu
Odrodzenie bankowości depozytowej w śródziemnomorskiej Europie
Kanoniczny zakaz lichwy i "depositum confessatum"
Bankowość we Florencji w XIV wieku
Bank Medyceuszów
Bankowość w Katalonii w XIV i XV wieku: Taula de Canvi
4. Bankowość za panowania Karola V i doktryna szkoły salamanckiej
Rozwój bankowości w Sewilli
Szkoła salamancka a działalność banków
5. Nowa próba legitymizacji bankowości:
Bank Amsterdamski. Bankowość w XVII i XVIII wieku
Bank Amsterdamski
David Hume a Bank Amsterdamski
Sir James Steuart i Adam Smith a Bank Amsterdamski
Banki Szwecji i Anglii
John Law i osiemnasta wieczna bankowość we Francji
Richard Cantillon i podstępne pogwałcenie umowy nieprawidłowego depozytu pieniężnego
ROZDZIAŁ III. PRÓBY PRAWNEGO UZASADNIENIA BANKOWOŚCI OPARTEJ NA REZERWIE CZĄSTKOWEJ
1. Wprowadzenie
2. Dlaczego nie można zrównać depozytu nieprawidłowego z pożyczką, czyli kontraktem mutuum
Źródła zamętu
Błędna doktryna prawa zwyczajowego
Doktryna hiszpańskich kodeksów prawa cywilnego i prawa handlowego
Krytyka prób zrównania umowy nieprawidłowego depozytu pieniężnego z pożyczką bądź umową mutuum
Odmienne przyczyny i cele obu umów
Pojęcie porozumienia milczącego lub dorozumianego
3. Niezadowalające rozwiązanie: przedefiniowanie pojęcia dostępności
4. Nieprawidłowy depozyt pieniężny, transakcje z umową odkupu oraz umowy ubezpieczenia na życie
Siedem możliwych sposobów prawnego zaklasyfikowania umowy depozytu bankowego z rezerwą cząstkową
Transakcje z umową odkupu Przypadek umów ubezpieczenia na życie
ROZDZIAŁ IV. PROCES EKSPANSJI KREDYTOWEJ
1. Wprowadzenie
2. Rola banku jako rzeczywistego pośrednika w przypadku umowy pożyczki
3. Rola banku w przypadku umowy bankowego depozytu pieniężnego
4. Skutki wykorzystania przez bankierów depozytów na żądanie - przypadek jednego banku
Kontynentalny system rachunkowości Praktyki księgowe w krajach anglosaskich
Zdolność ekspansji kredytowej i kreowania depozytów w przypadku izolowanego banku
Przypadek bardzo małego banku
Ekspansja kredytowa i tworzenie depozytów ex nihilo w przypadku jednego banku monopolistycznego
5. Ekspansja kredytowa i tworzenie nowych depozytów w całym systemie bankowym
Tworzenie pożyczek w systemie małych banków
6. Kilka dodatkowych trudności
Ekspansja inicjowana równocześnie przez wszystkie banki
Wypływ podaży pieniądza z systemu bankowego
Utrzymywanie rezerw przekraczających wymagane minimum
Różne wymagane rezerwy dla różnych rodzajów depozytów
7. Analogie pomiędzy kreowaniem depozytów a emisją banknotów bez pokrycia
8. Proces kurczenia się kredytu
ROZDZIAŁ V. BANKOWA EKSPANSJA KREDYTOWA I JEJ WPŁYW NA SYSTEM GOSPODARCZY
1. Podstawy teorii kapitału
Ludzkie działanie jako ciąg subiektywnych etapów
Kapitał i dobra kapitałowe
Stopa procentowa
Struktura produkcji
Kilka uwag dodatkowych
Krytyka mierników wykorzystywanych w rachunku narodowym
2. Wpływ zwiększenia kredytu mającego pokrycie we wcześniejszym wzroście dobrowolnych oszczędności na strukturę produkcji
Trzy rodzaje procesu dobrowolnego oszczędzania
Zapisy księgowe oszczędności kierowanych na pożyczki
Zagadnienie pożyczek konsumpcyjnych
Wpływ dobrowolnych oszczędności na strukturę produkcji
Po pierwsze: skutek wywołany nową nierównomiernością zysków osiąganych na różnych etapach produkcji
Po drugie: wpływ spadku stopy procentowej na cenę rynkową dóbr kapitałowych
Po trzecie: efekt Ricarda
Ostateczny wynik: wyłonienie się nowej, bardziej kapitałochłonnej struktury produkcji
Teoretyczne rozwiązanie "paradoksu oszczędzania"
Przypadek gospodarki w regresji
3. Skutki ekspansji kredytu bankowego pozbawionego pokrycia we wzroście oszczędności: teoria austriacka, czyli teoria cyklu koniunkturalnego oparta na kredycie fiducjarnym
Skutki ekspansji kredytowej dla struktury produkcji Spontaniczna reakcja rynku na ekspansję kredytową
4. Bankowość, stopy rezerwy cząstkowej i prawo wielkich liczb
ROZDZIAŁ VI. DODATKOWE ROZWAŻANIA NA TEMAT TEORII CYKLU KONIUNKTURALNEGO
1. Dlaczego kryzys nie wybucha wtedy, gdy nowe inwestycje finansuje się realnymi oszczędnościami (nie występuje ekspansja kredytowa)
2. Możliwość odroczenia wybuchu kryzysu: teoretyczne wyjaśnienie procesu stagflacji
3. Kredyt konsumpcyjny a teoria cyklu
4. Autodestruktywny charakter sztucznego boomu spowodowanego ekspansją kredytową: teoria "wymuszonych oszczędności"
5. Marnotrawstwo kapitału, niewykorzystane moce produkcyjne i błędne inwestowanie zasobów produkcyjnych
6. Ekspansja kredytowa jako przyczyna masowego bezrobocia
7. Rachunek dochodu narodowego niewłaściwie odzwierciedla różne etapy cyklu koniunkturalnego
8. Przedsiębiorczość a teoria cyklu
9. Polityka stabilizacji ogólnego poziomu cen
i jej destabilizujący wpływ na gospodarkę
10. Jak uniknąć cykli koniunkturalnych: zapobieganie kryzysowi gospodarczemu i wychodzenie z niego
11. Teoria cyklu a niewykorzystane zasoby - ich rola na początkowych etapach boomu
12. Niezbędne zacieśnienie kredytu w fazie recesji: krytyka teorii "wtórnej depresji"
13. Gospodarka "maniakalno-depresyjna": tłumienie ducha przedsiębiorczości i inne negatywne skutki wywoływane w gospodarce rynkowej przez powracające cykle koniunkturalne
14. Wpływ fluktuacji gospodarczych na giełdę
15. Wpływ cyklu koniunkturalnego na sektor bankowy
16. Marks, Hayek i pogląd, że kryzysy gospodarcze są nieodłącznie związane z gospodarką rynkową
17. Dwie uwagi dodatkowe
18. Dowody empiryczne w sprawie przedstawionej teorii cyklu
Cykle koniunkturalne przed rewolucją przemysłową
Cykle koniunkturalne od czasów rewolucji przemysłowej
"Szalone lata dwudzieste" i wielki kryzys 1929 roku
Recesje gospodarcze końca lat 70. i początku lat 90.
Inne prace dotyczące empirycznej weryfikacji austriackiej teorii cyklu koniunkturalnego
Podsumowanie
ROZDZIAŁ VII. KRYTYKA TEORII MONETARYSTYCZNEJ I Keynesowskiej
1. Wprowadzenie
2. Krytyka monetaryzmu
Mityczna koncepcja kapitału
Austriacka krytyka Clarka i Knighta
Krytyka mechanistycznej monetarystycznej wersji ilościowej teorii pieniądza
Krótka uwaga w sprawie teorii racjonalnych oczekiwań
3. Krytyka ekonomii Keynesowskiej
Prawo rynków Saya
Trzy argumenty Keynesa w sprawie ekspansji kredytowej
Analiza Keynesowska jako teoria szczególna
Tak zwana krańcowa efektywność kapitałuKeynesa krytyka Misesa i Hayeka
Krytyka Keynesowskiej koncepcji mnożnika
Krytyka zasady "akceleratora"
4. Tradycja marksistowska a austriacka teoria cykli koniunkturalnych. Rewolucja neoricardiańska i kontrowersja w sprawie "podwójnego przełączenia"
5. Wnioski
6. Dodatek na temat towarzystw ubezpieczeniowych na życie i innych niebankowych pośredników finansowych
Towarzystwa ubezpieczeń na życie jako prawdziwi pośrednicy finansowi
Wartości wykupu a podaż pieniądza
Naruszenie tradycyjnych zasad ubezpieczeń na życie
Inni prawdziwi pośrednicy finansowi: fundusze inwestycyjne oraz holdingi inwestycyjne
Uwagi szczegółowe co do ubezpieczenia kredytu
ROZDZIAŁ VIII TEORIA BANKOWOŚCI CENTRALNEJ I WOLNEJ
1. Krytyczna analiza szkoły bankowości
Koncepcja bankowości, koncepcja obiegu pieniężnego i szkoła salamancka
Odpowiedź świata anglojęzycznego na scholastyczne koncepcje pieniądza bankowego
Spór pomiędzy szkołą obiegu pieniężnego a szkołą bankowości
2. Dyskusja obrońców banku centralnego i rzeczników wolnej bankowości
Argumentacja Parnella na rzecz wolnej bankowości oraz odpowiedzi McCullocha i Longfielda
Sztuczny spór między zwolennikami bankowości centralnej i wolnej
Argumentacja na rzecz banku centralnego
Stanowisko teoretyków szkoły obiegu pieniężnego broniących systemu wolnej bankowości
3. "Twierdzenie o niemożliwości socjalizmu" i jego zastosowanie do banku centralnego
Teoria niemożliwości koordynacji społecznej opartej na instytucjonalnym przymusie, czyli naruszeniu tradycyjnych zasad prawnych
Zastosowanie twierdzenia o niemożliwości socjalizmu do banku centralnego i systemu bankowości opartej na rezerwie cząstkowej
Wniosek: niepowodzenie ustawodawstwa bankowego
4. Krytyczne spojrzenie na współczesną szkołę wolnej bankowości opartej na rezerwie cząstkowej
Błędna podstawa analizy: popyt na środki fiducjarne uznawany za zmienną egzogeniczną
Możliwość jednostronnego zainicjowania ekspansji kredytowej przez system wolnej bankowości oparty na rezerwie cząstkowej
Teoria "równowagi pieniężnej" w wolnej bankowości opiera się wyłącznie na analizie makroekonomicznej
Pomieszanie pojęć oszczędzania i popytu na pieniądz
Kłopot z historycznymi ilustracjami systemów wolnej bankowości
Nieznajomość argumentów prawnych
5. Wniosek: pozorna rozbieżność stanowisk zwolenników bankowości centralnej i obrońców wolnej bankowości opartej na rezerwie cząstkowej
ROZDZIAŁ IX. PROPOZYCJA REFORMY BANKOWOŚCI. TEORIA WYMOGU STUPROCENTOWEJ REZERWY
1. Historia współczesnych teorii wspierających wymóg stuprocentowej rezerwy
Propozycja Ludwiga von Misesa
Friedrich A. Hayek i propozycja wymogu stuprocentowej rezerwy Murray N. Rothbard i propozycja czystego standardu złota z wymogiem stuprocentowej rezerwy
Maurice Allais - europejski obrońca wymogu stuprocentowej rezerwy
Dawna tradycja szkoły chicagowskiej wspierania wymogu stuprocentowej rezerwy
2. Nasza propozycja reformy bankowości
Całkowita swoboda wyboru pieniądza System pełnej swobody bankowości
Zobowiązanie wszystkich podmiotów w systemie wolnej bankowości do przestrzegania tradycyjnych zasad i reguł prawnych, zwłaszcza wymogu stuprocentowej rezerwy dla depozytów na żądanie
Jak wyglądałby system finansowy i bankowy w całkowicie wolnym społeczeństwie?
3. Analiza zalet proponowanego systemu
4. Odpowiedzi na ewentualne zastrzeżenia wobec naszej propozycji reformy pieniężnej
5. Analiza ekonomiczna procesu reformy i przejścia do proponowanego systemu pieniężnego i bankowego
Kilka podstawowych zasad strategii
Etapy reformy systemu finansów i bankowości
Znaczenie trzeciego i dalszych etapów reformy: stwarzane przez nie możliwości spłacenia długu publicznego lub zobowiązań emerytalnych systemu opieki społecznej
Zastosowanie teorii reformy bankowej i finansowej w odniesieniu do Europejskiej Unii Monetarnej oraz budowy sektora finansowego w gospodarkach dawnego bloku wschodniego
6. Wniosek. System bankowy wolnego społeczeństwa
